Tükenmişlik Sendromu Nedir?

Tükenmişlik sendromu adı verilen psikolojik rahatsızlığın kökeni 1970’li yıllara dayanır. Tükenmişlik sendromu hakkında bilinen ilk tanım 1974 yılında Herbet Freudenberger tarafından yapılmıştır. Herbet Freudenberger tükenmişlik sendromunu; başarısızlık, yıpranmışlık, güç ve enerjinin azalması, tatmin edilemez isteklerin oluşması sonucu bireyin içsel kaynaklarında oluşan tükenmişlik durumu olarak tanımlamıştır. Hastalığın tanımlandığı dönemden bu yana birçok araştırma yapılmış ve tanı aracı geliştirilmiştir. Bu tanı testlerinin başında gelen ve en güvenilir testlerden bir tanesi de Christian Maslach tarafında geliştirilmiştir. Maslach ölçeği tanı testini geliştiren Christian Maslach’a göre tükenmişlik sendromu “İş yaşantısı gereği yoğun duygusal taleplere maruz kalan ve devamlı olarak insanlarla yüz yüze olan bireylerde görülen fiziksel bitkinlik, uzun süren yorgunluk, çaresizlik ve umutsuzluk duygularının, yapılan işe, hayata ve diğer insanlara karşı olumsuz tutumlarla yansıması ile oluşan bir sendrom” olarak tanımlamaktadır.

Tükenmişlik sendromu Dünya Sağlık Örgütü tarafından Uluslararası Hastalık Sınıflandırması listesine de alınmıştır. Genellikle bir insanın kaldırabileceği temponun üzerinde çalışan ve iş hayatında yoğun stres ile baş etmesi gereken insanlarda yaygın bir biçimde görünür. Medyada ve halk arasında tükenmişlik sendromunun adının daha fazla duyulmasının nedeni birçok ünlü ismin bu sendrom ile mücadele etmesinden kaynaklanmaktadır. Şöhret ve parıltılı hayatı kaldıramayan birçok ünlü bir noktadan sonra bu sendromun etkilerini hissetmeye başlamaktadır.

Tükenmişlik Sendromunun Ortaya Çıkma Nedenleri Nelerdir?

Tükenmişlik sendromunun görüldüğü birçok kişinin iş hayatına hizmet sektöründe devam ettiği ve diğer insanlar ile kıyaslandığında daha fazla iş yükü ile strese maruz kaldıkları görülmektedir. Sürekli olarak kritik ve önem derecesi yüksek kararlar vermek zorunda olan veya böyle sektörlerde çalışan, çalıştıkları iş hayatında zamanla yarışan ve işini kısıtlı zamanda yetiştirme konusunda baskıya maruz kalan bireylerde tükenmişlik sendromunun ortaya çıkma ihtimali artar ve bu rahatsızlık daha sık görülür. Fakat bu durumların hiçbiri ile alakası olmayan, rutin ve sağlıklı bir iş hayatı olan insanlarda da bu hastalığa rastlamak mümkündür. Tükenmişlik sendromu hastalığına kişisel bazı sebeplerden dolayı da yakalanabilirsiniz. Özellikle kişiliğiniz fazla mükemmeliyetçi ve fedakâr ise hastalığa yakalanma riskiniz de aynı şekilde yükselir.

Tükenmişlik Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Tükenmişlik sendromu hastalığını yaşayan bir bireyde en öne çıkan belirti bitkinliktir. Bitkinliğin tanımını yapmamız gerekirse “Fiziksel ve duygusal açıdan tükenmişlik hali” diyebiliriz. Bu belirtinin kişide vereceği fiziksel semptomlar baş ağrısı, karın ağrısı, iştahta ve uykuda düzensizlik hali gibi semptomlardır.

Tükenmişlik sendromu hastalığı ile mücadele eden bireylerde genellikle bunalmış hissetme eğilimi görülmektedir. Bunalmış hisseden birey çevresine, arkadaşlarına, ailesine, sevgilisine kısacası herkese karşı derin bir nefret ve öfke duyabilmektedir. Bu da bireyin içsel olarak kapanmasına ve çevresine karşı izole olmasına neden olabilir.

Gün geçtikçe izole olan, sosyal hayat ve çevresinden kopan bireyin davranışları günden güne değişir. Daha kolay öfkelenip olmayacak şeylere kızabilir. İş yerindeki arkadaşlarıyla kavga edip ailesi ile tartışırken soğukkanlılığını koruyamayabilir. Bunun sonucunda birey çözümü geçici olarak zihnini meşgul edecek çözümlerde arar. Kısa ve yalnız bir tatil çoğu zaman bu hastalık ile baş eden bireylerin en yakın arkadaşı olmaktadır. Aşırı olarak nitelenen tükenmişlik sendromu vakalarında ise birey acılarını uyuşturmak ve sorunlarından kaçmak için uyuşturucu madde kullanımı yoluna başvurabilir ya da normalden fazla alkol alarak vücuduna zarar verebilir.

Diğer tüm anksiyete ve psikolojik rahatsızlık çeşitleri gibi tükenmişlik sendromu da bağışıklık sistemini baskılayarak bireyi soğuk algınlığı, grip ve uyku problemi gibi sorunlara açık hedef hale getirebilir.

Tükenmişlik Sendromunun Aşamaları Nelerdir?

Tükenmişlik sendromu hastalığı normal bir grip ya da soğuk algınlığı rahatsızlığı gibi tüm etkisini bir anda göstermez. Tükenmişlik sendromu kavramının mucitleri Herbert Freudenberger ile Gail North tükenmişlik sendromunun farklı aşamaları olduğunu belirtmişlerdir

• Aşırı hırs ile birlikte girilen ruh hali tükenmişlik sendromunun ilk aşaması olarak görülmektedir.
• Bu hırs bireyi daha çok çalışmaya iteceği sebebiyle ikinci aşamada birey kendi sınırlarını aşarak daha çok çalışmak için zorlanır.
• Normal temponun çok üzerinde bir hırs ile birlikte çalışmak bireyi bu hastalığın üçüncü aşamasına iter. Birey kendi rutin ihtiyaçlarını yani uyku düzeni, yemek düzeni, kişisel bakım gibi ihtiyaçlarını yerine getiremediği için daha da kötü bir ruh haline bürünür.
• Dördüncü aşamaya geldiğimizde birey durumun kendi içsel karmaşıklığından dolayı kaynaklandığını anlayamaz ve tüm problemlerin sorumlusu olarak patronunu ve onu bu işe yönelten diğer etmenleri suçlar.
• Birey beşinci aşamaya geldiğinde iş ve sorumluluğu dışındaki tüm uğraşlarından uzaklaşarak aile ve arkadaş çevresi ile arasına adeta bir set örer.
• Altıncı aşamaya geldiğimizde bireyin sabırsızlığının artması ile birlikte davranışsal değişiklikler gözlenmeye başlanabilir. Depresif hale gelen birey sevdiklerine hiç olmadık sebeplerden ötürü saldırarak onlara zarar verebilir.

Tükenmişlik Sendromunu Önlemenin ve Baş Etmenin Yolları Nelerdir?

Düzenli olarak basit egzersizler yapmak sadece fiziki olarak değil ruhen de sizi rehabilite ederek daha sağlıklı bir birey olmanızı sağlar.  Kısa yürüyüşler ve çalıştığınız işin mola aralarında bile yapabileceğiniz ufak egzersizler sizi hem fiziken hem de ruhen daha iyi hissettirecektir. Bunları yaparak tükenmişlik sendromunu önleyebilirsiniz.

Ayrıca dengeli beslenme, stres başta olmak üzere bütün sağlık durumlarınızı düzenleme ve düzeltme yolunda dikkat etmeniz gereken en önemli unsurların başında gelmektedir. Ceviz ve omega-3 yönünden zengin besinler tüketmek kişinin ruh haline iyi gelerek yeniden canlı ve pozitif hissetmesine yardımcı olabilir.

Özet Olarak

Tükenmişlik sendromu kişinin bitkinlik, çaresizlik, umutsuzluk duygularının harmanlanmasıyla oluşan psikolojik bir rahatsızlıktır. Bu durum bireyin toplumdan ve çevresinden koparak izole bir hayat sürmesine ve ani sinir harpleri geçirmesine neden olabilir. Tükenmişlik sendromu ile baş etmekte zorlanıyorsanız psikolojik destek alabilirsiniz.  

Değişime Bugün Başla!

Online terapi, terapistle danışanın yüz yüze görüşemediği durumlarda psikolojik destek hizmetinin internet aracılığıyla sunulmasıdır. Araştırmalara göre online terapi, yüz yüze olan terapiler kadar etkili olduğu saptanmıştır ve ACA (American Counseling Association/Amerikan Psikolojik Danışma Birliği) ve APA (American Psychological Association/Amerikan Psikoloji Birliği) tarafından bu kabul edilmiştir.

Terapi Evim olarak çocuk terapisi, ergen terapisi, yetişkin (bireysel) terapi, aile ve çift terapisi, ebeveyn danışmanlığı alanlarında online olarak hizmet vermekteyiz. Ayrıntılı bilgi için çalışma alanlarımızı inceleyebilirsiniz.

Terapistlerimiz sisteme kaydolmadan önce diploma ve öz geçmişleri ekibimiz tarafından detaylıca incelenmektedir. Ekibimiz, alanında deneyimli, süpervizyon sürecini tamamlamış veya süpervizyon süreci devam etmekte olan deneyimli uzmanlardan oluşmaktadır.

Online seanslar yaklaşık 50 dakika sürmektedir. Uzmanlarımızla ücretsiz 15 dakika ön görüşme yaparak online terapi sürecine dair merak ettiklerinizi sorabilirsiniz.

Bizi Instagram, Linkedln hesaplarımızdan takip edebilirsiniz.  info@terapievim.com mail adresinden veya 0545 260 45 05 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.